Bout Langgwij an Konchrii (Guyanese Creole)

KYAI OVA FRAM INGGLISH TO KRIIYALIIZ BAI CHARLENE WILKINSON, HUBERT DEVONISH, IMAM BAKSH AND RONDA THOMAS

Di bakra piipl dem tel awii se, som piipl taak langgwij an som onlii taak daiyalek. An, yu sii hou di worl kot op in difrant-difrant konchrii? Yuu mait tingk se dis na ga notn fo duu wid hou piipl doz taak. Bot di piipl wa doz taak wa dem a kaal daiyalek, dem doz get piyoo ai paas in dis worl ya. Piipl tek am fo grantid hou di worl kot op aal oova mek dis konchrii, da konchrii, 200 in aal—kaardn tu wa di Yuunaitid Neeshanz se. Dis kot op stoorii wa se lain de wa piipl kyaahn paas fo kraas oova go a wan neks plees, a nyuu taim stoorii. Fos taim, noo konchrii na bin de, an noo lain na bin de fo stap yu fram go a wan neks plees eniitaim yu laik. Dem dis nyuu-taim konchrii a tel piipl se dem supooz fo bilaangz tu di konchrii wisaid dem neebl schring berii. Plos, dem a tel yu se yuu an evriibadii els in da seem konchrii a matii, an ayu bong an blaij fo taak di seem langgwij. Bot aal ova dis worl, iivn doo di nyuu-taim set op a chrai fo foors piipl fo fiil se dem biilaangz to wan konchrii an dem gafo taak wan singl langgwij, piipl stil a liv dem laif an a taak seem wee dem aalweez kostom fo taak.

Stodii dis hee nou: Di worl gat 7000 langgwij an oonlii bout 200 konchrii. Dis miin 7000 langgwij sheer out mongs 200 konchrii. Da miin se dem go haadlii gat konchrii we aal di piipl dem in da konchrii a taak jos wan langgwij aloon. So, heer di prablem nou: Di piipl wa doohn taak hou di govament waahn dem fo taak stil de anda di govament kanchrool. So, in nof a dem konchrii, speshalii oova di laas honjred yeer ar so, nof govament mek plan fo stap piipl fram taak hou dem kostom fo taak an fain difrant wee fo foors dem fo taak di langgwij wa dem pik out se dii hool konchrii mos taak. Bot govament-plan fo langgwij na reelii kech aan straang, an piipl dem a jos go aan wid dem laif an a taak hou ou dem kostom fo taak. Nof langgwij aal ova di worl a dehd out moo faas dan eva nouadiiz deez seek a govament plan fo mek piipl stap taak hou dem kostom taak. Bot piipl huu doz taak langgwij wa na gat konchrii a yuuz dem seem langgwij fo shoo hou awii kud mek wan difrant worl aarda fram dis wan hee.

Wen it kom tu di langgwij-kyaii-oova wok, langgwij wa ga konchrii an langgwij wa na ga konchrii na de pon di seem levl taal taal—a wan neks kaina ai paas. Langgwij wa na ga konchrii na ga aal di kanchrapshan laik dikshanerii an mashiin an ting. Dem piipl huu doz duu bak an faawaad kyai oova wok fo langgwij wa na gat konchrii, dem ga fo apareet difrant: Kaaz dem na ga dikshonerii an ada buk, dem ga fo kaal dii ool piipl togeda an lou dem fo tiich wa dem noo fram laang taim. Tek fo egzampl, yu waahn fain out wa laang taim piipl noo bout di jongl ar bout wa laif miin tu dem—a oonlii di ool piipl kud tel yu. Yuu seem wan wa a wok pan dis self-seem kyai-ova-wok, yuu noo wa awii miin fo se, kaaz yuu a diil wid di prablem rait hee so.

Yu doz moo sii kyai-oova wok biitwiin langgwij wa gat konchrii kaaz a dem gat di powa an di kanchrapshan fo mek di wok iizii. Bot wa yu tingk wuda hapn if piipl kud staat fo duu moo kyai oova wok wid langgwij wa na gat konchrii? Yu na tingk se di piipl wa doz duu dis wok gwain get moo nalij bout di hool kyai-oova biznis? Yu na tingk se dem a go laan moo bout hou langgwij doz wok an bout di difrant kain a wee piipl doz taak fo suut difrant sichuuyeeshan? Yu na tingk se if dem na bin get aal dem plan fo stap piipl fram taak dem difrant difrant langgwij, di hool worl wuda moo rich wid langgwij? Mi tingk se yuu a ansa dem dis kweschan seem taim yuu a duu di kyai-ova wok. ■

Di Gainiiz Langgwij Yuunit piipl dem doz mek straang argyuument fo di piipl huu doz taak Gaiyaniiz langgwij fo yuuz dem langgwij eni plees dem go; dem doz help Gainiiz piipl chrai seev dem langgwij fram dehd-aaf, an dem doz duu bak an faawad kyai oova wok wid Ingglish an Gaiyaniiz langgwij.

The Guyanese Languages Unit advocates for the language rights of native Guyanese; supports the revitalization of endangered languages; and translates and interprets documents from English into Guyanese languages and vice versa.