ພາສາ ແລະ ຄວາມເປັນປະເທດຊາດ (Lao)
Published
ແປຈາກພາສາອັງກິດໂດຍ ຈໍໂນ ລາປືກູ່
ອິດທິພົນຂອງບັນດາປະເທດຕາເວັນຕົກໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບໃນການກຳນົດລະດັບຂອງພາສາໃດໜຶ່ງໃຫ້ເປັນພາສາລະດັບປະເທດ ແລະ ພາສາທ້ອງຖິ່ນ. ໃນຂະນະທີ່ເບິ່ງຄືວ່າສິ່ງນີ້ບໍ່ມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັນ, ແຕ່ໂລກທີ່ແບ່ງອອກເປັນປະເທດຫຼືລັດຕ່າງໆມີຜົນກະທົບໂດຍກົງບໍ່ພຽງແຕ່ຕໍ່ສະຖານະພາບທາງດ້ານຂອງພາສາເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງມີຜົນກະທົບຕໍ່ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງເຈົ້າຂອງພາສານັ້ນໆ. ຖ້າອິງຕາມອົງການສະຫະປະຊາຊາດແມ່ນໂລກເຮົາມີປະມານ 200 ປະເທດ, ແຕ່ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ ຕົວເລກດັ່ງກ່າວແມ່ນຍັງບໍ່ມີຄວາມຊັດເຈນປານໃດ ແລະ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວ, ໜ່ວຍງານທາງດ້ານການເມືອງຕ່າງໆ ແລະ ການຄວບຄຸມຊາຍແດນແມ່ນບໍ່ໄດ້ມີໃນປະຫວັດສາດແຕ່ກ່ອນຂອງໂລກເຮົາ. ບັນດາປະເທດທີ່ທັນສະໄຫມໂດຍພື້ນຖານແລ້ວຈະອີງໃສ່ຄວາມເປັນສັນຊາດຂອງປະເທດເພື່ອພະຍາຍາມສ້າງໃຫ້ມີປະຫວັດສາດກ່ຽວຂ້ອງກັນ, ເອກະລັກຮ່ວມກັນ, ແລະ ຄວາມຕ້ອງການພາສາດຽວກັນ. ແຕ່ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງດ້ານພາສາຍັງຄົງດຳລົງຕໍ່ໄປ ເຊິ່ງບົ່ງບອກເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານພາສາແລະສັນຊາດ.
ຖ້າພວກເຮົາພິຈາລະນາວ່າທົ່ວໂລກເຮົາມີປະມານ 7,000 ພາສາ ແຕ່ມີພຽງປະມານ 200 ປະເທດເທົ່ານັ້ນ, ຈະເຫັນໄດ້ຊັດເຈນວ່າປະເທດສ່ວນຫຼາຍບໍ່ໄດ້ມີແຕ່ພາສາດຽວໃນປະເທດ ແລະ ກຸ່ມຄົນແລະກຸ່ມພາສາທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆກໍຍັງຄົງຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງລັດ. ໃນຫຼາຍໆກໍລະນີ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນໃນສັດຕະວັດທີ 20 ແລະ 21, ລັດຖະບານຂອງຫຼາຍປະເທດໄດ້ປະຕິບັດນະໂຍບາຍທາງດ້ານພາສາຢ່າງເປັນຮູບປະທຳໂດຍບໍ່ຮັບຮອງບາງພາສາທີ່ບໍ່ມີຄວາມສ່ອງຄ່ອງກັບຄວາມເປັນປະເທດຊາດ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ພາສາກາງມີຄວາມທ້າທາຍໃນການສື່ສານກັບພາສາທ້ອງຖິ່ນກໍຄືພາສາຊົນເຜົ່າໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ, ເຊິ່ງມັນມີຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ແລະ ການປະຕິບັດ. ນະໂຍບາຍພາສາເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດການສູນເສຍຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງພາສາໄປ ແລະໃນທຸກມື້ນີ້ສິ່ງນີ້ກໍຍັງຄົງສົ່ງຜົນກະທົບອັນໃຫຍ່ຫຼວງຢ່າງບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ກໍຄືພາສາທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ພາສາອື່ນໆທີ່ບໍ່ແມ່ນພາສາກາງກຳລັງກາຍເປັນເຄື່ອງມືຂອງການຕໍ່ສູ້ຕ້ານກັບອຸດົມການທີ່ຫຼໍ່ຫຼອມການເມືອງໂລກ.
ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ການແປພາສານັ້ນແມ່ນໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງເລິກເຊິ່ງຈາກສະຖານະທາງດ້ານສັງຄົມຂອງພາສາເໝືອນກັນ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນພາສາຕົ້ນສະບັບຫຼືພາສາເປົ້າໝາຍ ໂດຍພາສາກາງມັກຈະມີເຄື່ອງມືຕ່າງໆເຂົ້າມາຊ່ວຍໃນຂະບວນການແປເຊັ່ນວ່າ: ວັດຈະນະນຸກົມ, ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ, ແລະ ເຄື່ອງມືຫຼາຍຢ່າງ ໃນຂະນະທີ່ການແປພາສາທ້ອງຖິ່ນທີ່ບໍ່ມີສະຖານະ ຫຼື ການແປພາສາທີ່ມີແຕ່ພາສາເວົ້ານັ້ນ, ຜູ້ແປຕ້ອງໄດ້ມີກົນລະຍຸດໃນການແປແລະວິທິການທີ່ແຕກຕ່າງອອກໄປ. ການແປພາສາເປັນສິ່ງທີ່ຫຼິກລ້ຽງບໍ່ໄດ້ໃນການສື່ສານ ແລະ ການແປຕ້ອງໄດ້ອາໃສເຄື່ອງມືຫຼາຍຢ່າງຄື ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ ແລະ ວັດຈະນະນຸກົມ ຍົກຕົວຢ່າງ: ຖ້າຈະແປກ່ຽວກັບທໍາມະຊາດ ຕ້ອງມີຄວາມຊໍານານຈາກຜູ້ຊ່ຽວຊານທາງດ້ານປ່າໄມ້, ແລະ ໃນຂະນະທີ່ການແປພາສາປັດຊະຍາຕ້ອງການຄົນທີ່ຄຸ້ນເຄີຍກັບວິຖີຄວາມຄິດ ແລະ ຈິດໃຈ ເຊິ່ງດ້ວຍວິທີນີ້ ການແປຈຶ່ງໄດ້ຮັບປະສິທິຜົນຫຼາຍກວ່າ.
ເຖິງແມ່ນວ່າການແປພາສາສາມາດໃຊ້ໄດ້ກັບພາສາຕ່າງໆ, ແຕ່ສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວການແປມັກຈະເກີດຂື້ນໃນບັນດາພາສາທີ່ເປັນທາງການຫຼາຍກວ່າໃນບັນດາພາສາທ້ອງຖິ່ນຫຼືພາສາຊົນເຜົ່າ. ດັ່ງນັ້ນ, ຄຳຖາມຄື ເຮົາຄວນເຮັດແນວໃດເພື່ອທີ່ຈະພັດທະນາທິດສະດີຫຼືວິທີທາງດ້ານການແປເພື່ອໃຫ້ສາມາດຄອບຄຸມໄດ້ຫຼາກຫຼາຍພາສາລວມທັງພາສາທີ່ຈະແປແລະຖືກແປ? ເຮົາມີວິທີການແນວໃດໃນການແປພາສາທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານຫຼັກໄວຍະກອນແລະໂຄງສ້າງ? ແລະ ໂລກເຮົາຈະມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງພາສາໄດ້ເທົ່າໃດຫາກວ່າປະເທດຕ່າງໆບໍ່ໄດ້ລົບລ້າງພາສາພື້ນເມືອງອອກໄປ? ບາງເທື່ອຄໍາຖາມເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຮັບການຕອບແລ້ວໃນຂະນະທີ່ເຮົາສື່ສານໜັງສືນີ້ທີ່ຜ່ານການແປເປັນຫຼາຍພາສາ. ■
Chono Lapuekou is a journalist at the Laotian Times, covering local and international topics relevant to Laos. Chono also works as a part-time Lao-English teacher who participated in an exchange program in the US.
ຈໍໂນ ລາປືກູ່ ແມ່ນນັກຂ່າວຢູ່ the Laotian Times, ແລະ ມັກຂຽນຫົວຂໍ້ຕ່າງໆກ່ຽວກັບປະເທດລາວຈາກຂ່າວທ້ອງຖິ່ນຈົນເຖິງຂ່າວຕ່າງປະທດ. ຈໍໂນຍັງເຮັດວຽກເປັນຄູສອນພາສາອັງກິດ-ພາສາລາວໃນເວລາຫວ່າງ, ເຊິ່ງລາວມີປະສົບການການເຂົ້າຮ່ວມໂຄງການແລກປ່ຽນຢູ່ລະຫະລັດອາເມລິກາ.